Þeir sem fara til annarra landa til þess að mennta sig eða öðlast meiri starfsþjálfun velja sér margvíslegar leiðir enda eru ástæðurnar margar. Leiðirnar hafa áhrif á þá ráðgjöf sem þeir þurfa á að halda. Lengd dvalarinnar getur verið mismunandi sem og form þess náms sem stundað er og á meðan sumir nemar sjá algerlega um skipulag fyrirhugaðs náms sjálfir, fara aðrir í mannaskiptaverkefni þar sem búið er að skipuleggja meira og minna allt fyrir þá fyrir fram.
Námsdvöl erlendis má skipta nokkuð gróflega í eftirfarandi flokka:
- Nám í framhaldsskóla: Nokkrir framhaldsskólar á Íslandi bjóða nemendum sínum að taka hluta af námi sínu erlendis. Skólinn sér þá oftast um að útvega þeim húsnæði, jafnvel hjá fjölskyldum sem selja þeim mat og annan viðurgjörning.
- Háskólanám: Flestir, ef ekki allir, háskólar á Íslandi eru með samstarfssamninga við erlenda háskóla sem gera nemendum kleift að taka hluta af námi sínu erlendis. Vitaskuld getur svo fólk einnig farið í háskólanám í útlöndum að eigin frumkvæði.
- Starfsþjálfun erlendis: Nemar fá pláss á vinnustöðum sem geta verið hvort heldur er í einkageiranum eða á opinberum vinnustöðum. Námið er svo metið til eininga hér heima. Dvölin getur verið frá 2 vikum upp í 9 mánuði. Reynslan sýnir að þeim fjölgar sífellt sem velja styttri dvöl.
- Sjálfboðaliðastörf: Vaxandi fjöldi ungs fólks fer til útlanda sem sjálfboðaliðar. Yfirleitt er dvölin 2-6 vikur að sumri til og byggist á vinnu við fyrir fram ákveðin verkefni þar sem ungt fólk frá öðrum löndum tekur einnig þátt. Ólög Guðmundsdóttir skrifaði árið 2011 BA ritgerð um sjálfboðaliðaferðamennsku sem veitir góða yfirsýn yfir málaflokkinn.
- Au pair: Ekkert gott íslenskt orð er til yfir svona dvöl sem yfirleitt felst í aðstoð við fjölskyldur (oft íslenskar) erlendis, t.d. barnagæslu og húsverkum. Oftast er dvalið erlendis í 8-12 mánuði.
- Ungmennaskipti: Nokkur samtök bjóða ungmennum upp á vist erlendis þar sem dvölin felst í einhvers konar námi (þó oft utan hins hefðbundna skólakerfis) og jafnvel léttri vinnu.
Yfirleitt bera þeir sem senda ungt fólk til náms erlendis ekki ábyrgð á því sem gerist utan skólatíma eða vinnustaðar. Náms- og starfsráðgjafar þurfa hins vegar að sinna því á mismunandi hátt þegar það þarf á aðstoð að halda bæði áður en haldið er af stað og eftir að heim er komið.
Frekari upplýsingar
Alþjóðaskrifstofa háskólastigsins veitir upplýsingar um nám erlendis